Các phương pháp tích cực hóa tư duy

1. Phương pháp đối tượng tiêu điểm - Method of focal objects.
2. PP phân tích hình thái - Morphological analysis.
3. PP các câu hỏi kiểm tra - Method of control questions.
4. PP não công - Brainstorming method.
5. PP sử dụng các phép tương tự - Synectics.
6. PP thu thập ngẫu nhiên.
7. PP nới rộng khái niệm.
8. PP kích hoạt.
9. Method of six thinking hats.
10. Method of DOIT
    • D - Define problem - Xác định vấn đề.
    • O - Open mind and Apply creative techniques - Cởi mở ý tưởng và Áp dụng các kỹ thuật sáng tạo.
    • I - Identify the best solution - Xác định lời giải đáp tốt nhất.
    • T- Transform - Chuyển đổi.
11. PP Đơn vận.
12. PP dùng Gỉan đồ ý.
13. PP tương tự hóa cưỡng bức.
14. PP tư duy tổng hợp.
15. PP đảo ngược vấn đề - Method of reversal.
16. PP cụ thể hóa và Tổng quát hóa.
17. . . . . .

.

Method of focal objects

Phương pháp đối tượng tiêu điểm

1. Chọn cải tiến cuốn sách.
2. Chọn tình cờ từ báo, tự điển, . . . được con chó và cái tủ.
3. Lập danh sách các dấu hiệu, tính chất, chức năng của con chó, cái tủ.
   • Con chó: giữ nhà, săn, trinh sát, cứu hỏa, cứu người bị nạn, kiểng, . . .
   • Cái tủ: có khóa, nhiều ngăn, đứng, kính, sắt, gương, thờ, lạnh, sấy, . . .
4. Kết hợp danh sách ở mục 3 với cuốn sách, sẽ được:
   • Sách giữ nhà.
   • Sách có khóa.
   • . . .
5. Tìm cách giải thích các loại sách mới có ở mục 4:
   • Sách giữ nhà: có gắn mạch điện tử đếm được số người chung quanh trong vòng bán kính 15 mét.
   • Sách có khóa: sách được để trong va ly có nhiều ngăn vừa với cuốn sách và va ly có khóa.
   • . . .
6. Phân tích các loại sách ở mục 5 để chọn ra loại sách có thể làm được

Khi áp dụng phương pháp này, rất nhiều người thực hiện 6 bước trên rất nhanh ngay trong lúc suy nghĩ. Điều này không nên vì . . .

Brainstorming method - Phương pháp não công

Lập ra 2 nhóm phát ý tưởng và đánh giá ý tưởng:

NHÓM PHÁT Ý TƯỞNG

1. Lập nhóm:
   • Thường có 4-15 người.
   • Cần có những người thuộc ngành nghề, chuyên môn khác nhau, thậm chí khá xa với lĩnh vực của bài toán.
   • Có trí tưởng tượng phong phú, có khả năng suy nghĩ trừu tượng, có khả năng liên tưởng xa, có đầu óc khái quát hóa cao, . . .
   • Những người hay nghi ngờ và thích phê bình không được lấy vào nhóm này.
2. Phát ý tưởng:
• Trước buổi não công, các thành viên trong nhóm cần có thời gian để làm quen với vấn đề.
• Lần lượt từng người phát biểu ý tưởng. Thời gian của mỗi lần phát biểu không quá 2 phút. Ghi lại bằng tốc ký hoặc ghi âm.
• Các thành viên liên tục nối tiếp nhau để phát ý tưởng.
• Một buổi não công có thể từ 15 phút tới 1 giờ.
3. Yêu cầu:
• Việc phát ý tưởng cần tiến hành một cách thật tự do thoải mái, hoàn toàn không có sự hạn chế nào về nội dung đưa ra, không cần phải chứng minh tích chất đúng đắn của những ý tưởng và không cần biết chúng có thể thực hiện được không và thực hiện như thế nào.
• Thực tế sẽ có những ý tưởng tưởng như sai hoặc buồn cười hoặc không tưởng nhưng không vì thế mà hạn chế quá trình phát ý tưởng.
• Trong khi có người đang phát ý tưởng, tuyệt đối cấm mọi hình thức phê bình, chỉ trích, kể cả những cái nhún vai, bĩu môi vu vơ, những nụ cười không tin tưởng, chế nhạo.
• Cần tạo ra không khí thân thiện giữa những người tham gia và khuyến khích việc ý tưởng của một người đưa ra được những người khác phát triển tiếp.
• Người tổ chức não công cần trình bày bài toán bằng các khái niệm chung, đơn giản, rõ ràng, khuyến khích ý tưởng mới. Có thể dùng thủ thuật, các câu hỏi kiểm tra và kinh nghiệm riêng để đưa ra các câu hỏi gợi ý hoặc làm cho rõ để tránh thời gian chết.

NHÓM ĐÁNH GIÁ Ý TƯỞNG

1. Lập nhóm:
   • Gồm các chuyên viên giỏi phân tích, phê bình. Sẽ đánh giá những ý tưởng thu được từ nhóm phát ý tưởng.
   • Từ 3 người tới 5 người.
2. Đánh giá ý tưởng:
• Phải hết sức chú ý, suy nghĩ cẩn thận từng ý tưởng, kể cả đối với những ý tưởng thấy không nghiêm chỉnh hoặc phi lý.
• Cho điểm ý tưởng theo thang 10. Gỉai thích tại sao ý tưởng tồi.
3. Yêu cầu:
• Tuyệt đối cấm phê bình, chỉ trích khi phân tích.
• Nếu các điểm của các chuyên viên đối với một ý tưởng quá chênh lệch, thì phải tìm hiểu nguyên nhân chênh lệch đó. Thí dụ, hầu hết cho điểm 2, chỉ một người cho điểm 9, nhiều khi lại là ý tưởng rất hay.
• Nếu bài toán vẫn không giải được, cần tổ chức não công lần nữa, nhưng tốt nhứt là với tập thể khác.